ورود / ثبت نام

گیاه علیق الکلب

3026 بازدید

شناخت گیاه علیق الکلب

گیاه علیق الکلب نباتى است بسيار بزرگتر از عليق، شبيه درخت مورد و برگ آن درازتر از برگ مورد

و داراى شاخه‏ هايى خاردار و سخت با گلى سفيد ميوه آن مانند زيتون و سبز و بعد از رسيدن سرخ مى‏ شود

و در داخل آن چيزى مانند پشم است كه خوردن آن كشنده است گل آن سرد و خشك و قابض و مجفف و نافع اسهال دموى و صفراوى و ضعف معده و نفث الدم سينه مى‏ باشد.

عليق:

نباتى است خاردار كه برگ و شكل آن شبيه به گل سرخ و ميوه آن در شكل و طعم مثل توت سياه مى‏باشد.

در ديلم تموش و به تركى بكورتيكان مى‏ نامند.

ميوه آن از ويتامين‏هاى ث، قند، توت، جوهر ليمو و ترشى سيب سرشار است و به همين جهت طعم ترش مطبوعى دارد 

به علت داشتن املاح زياد، خون را قليايى كرده و ترشى آن را از بين مى‏ برد.

گیاه علیق الکلب یا تمشك ميوه ‏اى است كه مواد غذايى آن كم است چون به مقدار كمى قند و مواد ازته دارد مصرف آن را براى اشخاصى كه ديابت يا روماتيسم دارند تجويز مى ‏كنند.

تمشك خوراكى:

نافع درمان مرض قند، ترشى زياد معده و يبوست مى ‏باشد و همچنين براى بيماران روماتيسمى و كسانى كه به آلبومينورى مبتلا هستند توصيه كرده ‏اند.

آب تمشك:

شيره تمشك طعم بسيار مطبوع دارد. به هر دو صورت خالص يا رقيق شده با آب مى ‏تواند مصرف شود.

براى مبتلايان به بيماريهاى روماتيسم، نقرس، ناراحتى‏ هاى پوستى مختلف (درماتوزها) و همچنين بيماران تب‏ دار مفيد واقع مى شود. مخلوط آب تمشك و آبميوه‏ribesuva crispa يا گالش انگورك «انگور فرنگى» نوشابه‏ اى با طعم بسيار مطبوع به وجود مى ‏آورد

اگر مخلوط آنها با آب رقيق شود نوشابه مناسبى براى‏ بيماران مبتلا به تب‏هاى دانه ‏اى و تب‏ دار خواهد بود. در رفع التهاب مجارى ادرار موثر واقع مى‏ شود.

مقدار خوراك:

براى تهيه دم‏كرده يا جوشانده از گیاه علیق الکلب، نيم مشت از گل‏هاى تر يا خشك آن را در يك ليتر آب ريخته روزانه سه يا چهار فنجان ميل مى‏كنند.

و در تهيه جوشانده برگ آن يك مشت از برگهاى تازه يا خشك آن در يك ليتر آب ريخته روزانه دو فنجان مصرف بكنيد.

جوشانده غليظ آن جهت استعمال خارجى به صورت محلول غرغره با نسبت دو مشت از برگ گياه در يك ليتر آب تهيه مى‏ شود.

 

 

تمشک

نسخه ‏هاى شفابخش تمشك:

براى معالجه آنژين و ورم لوزتين:

سى تا پنجاه گرم برگ درختچه تمشك را كه خشك كرده ‏ايد در يك ليتر آب جوش بريزيد و ظرف محتوى آن را 5 دقيقه به حال خود بگذاريد تا دم بكشد. بعد آن را صاف كنيد و بگذاريد نيم گرم شود. سپس هر روز چند بار با آن غرغره كنيد، نافع آنژين يا ورم لوزتين مى‏باشد.

معالجه برونشيت:

سى تا پنجاه گرم برگهاى خشك تمشك را در يك ليتر آب جوش دوازده دقيقه دم كنيد بعد آن را صاف كنيد و با عسل شيرين سازيد و هر روز سه تا چهار فنجان از آن را بنوشيد.

اين دم‏كرده دواى سينه و عرق‏ آور است و تب شما را قطع و برونشيت شما را معالجه خواهد كرد.

معالجه يبوست:

يك كيلو و نيم ميوه تمشك را 5 روز بگذاريد تا تخمير شود. بعد آن را در صافى بريزيد و فشار دهيد تا آب آن گرفته شود.

وقتى آب تمشك تخمير شده را گرفتيد نهصدگرم شكر به آن اضافه كنيد و ظرف محتوى آن را روى آتش ملايمى بگذاريد و به هم بزنيد تا به قوام بيايد و شربت سفتى بشود.

اين شربت ملين است و هر وقت يبوست داشتيد براى معالجه آن از اين شربت كمك بگيريد.

معالجه بيمارى ديابت:

كسانى كه ديابت يا مرض قند دارند و از رژيم غذايى مخصوصى پيروى مى ‏كنند مى‏توانند هر روز تا نيم كيلو تمشك تازه را بخورند. زيرا اين ميوه براى پرهيزهاى غذايى آنها مناسب و مفيد است.

معالجه گاسترين و سوزش معده:

سى تا پنجاه گرم برگهاى تمشك را كه خشك باشد در يك ليتر آب جوش بريزيد و دوازده دقيقه بگذاريد بماند تا دم بكشد.

بعد آن را صاف كنيد و با عسل شيرين سازيد و هر روز يك فنجان از آن را بعد از صبحانه، ناهار، شام بنوشيد.

اگر هر روز سه بار با همين دم‏كرده دهان خود را بشوييد لثه ‏هاى شما را محكم خواهد ساخت و از خونريزى آن جلوگيرى خواهد كرد.

براى درمان روماتيسم:

بايد در فصل تمشك ميوه تازه آن را بخورند و در ساير فصول از ژله و مارمالاد و شربت تمشك استفاده نمايند.

نوشيدن يك فنجان دم‏كرده برگ خشك تمشك بعد از ناهار و شام براى تسكين درد روماتيسم بسيار موثر است

 ترتيب تهيه آن به شرحى است كه در مورد برونشيت و گاستريت شرح داديم.

مزه برگ آن قابض است برگهاى آن را معمولا در بين ماههاى خرداد و مرداد جمع آورى كرده و در سايه يا آفتاب مى‏خشكانند.

مزاج گیاه علیق الکلب:

در درجه دوم خشك و سرد است همه اجزاى آن تنگ كننده و حابس نفث الدم و سيلان رحم خشك و سرد كننده و مقوى معده مى ‏باشد.

عصاره برگ و ساق تازه آن با اندكى صمغ جهت همه امراض گرمى و سردى چشم بخصوص زخم و ريزش آب از چشم و ورم و ناخنه مفيد است.

باز كننده دمل و التيام دهنده زخمها و حابس اسهال و فضلات مى‏باشد.

جويدن برگ آن جهت زخم لثه و بدبوئى دهان و آشاميدنش با گلاب در ايام حيض مانع حمل و زياد شدن آكله مى‏ باشد.

تمشك چندين نوع است :

نوعى را عليق الكلب گويند كه نسترن باشد ثمرش به اندازه زيتون و در داخلش چيزى مانند پشم موجود است.

نوع ديگرش كه عليق بدون كلب است را در فارسى تمشك مى ‏نامند. عصاره آن كه از تابش آفتاب منعقد گردد تاثير بيشترى دارد.

 

 

خواص گیاه علیق الکلب:

همه اجزايش جمع كننده و خشكاننده است لكن برگ آن به علت دارا بودن ماده آبى كمتر مى‏باشد.

پخته شاخه و برگ آن با هم در آب به عنوان رنگ مو بكار مى‏ رود.

ضماد عليق و برگ آن:

در منع سرايت مورچگى و علاج باد سرخ مفيد است .

تمشك در بدن خلط غليظ (پرمايه) ايجاد مى‏ كند. اگر آن را بخشكانند قبوضيتش آشكارتر است.

گل آن هم قابض است. در بيخ عليق لطافتى همراه گيرندگى موجود است. از اين جهت سنگ را خرد مى‏ كند و نافع زخم‏ها مى‏باشد.

برگ يا ثمر رسيده ‏اش را بجوند زخم دهان را شفا و لثه را محكم مى ‏كند.

برگ آن بهترين داروى زخم سر است.

زياد خوردن عليق سر درد مى‏ آورد

 همه اجزاء آن نافع خون آمدن است

اگر برگ آن را ضماد كنند معده ناتوان و آماده پذيرش مواد نامناسب را قوى گرداند.

نافع اسهال و اورام اطراف چشم مى‏باشد.

جلوى رطوبتهاى زهدان را مى‏گيرد

ضمادش در علاج بواسير پيزى كه خون از پيزى مى ‏آيد مفيد است.

ثمر و گل آن لطافت دارد  نافع زخم روده و اسهال زياد مى‏باشد. به نام قرطس مى‏باشد.

ارجانى گويد كه عليق در دو درجه سرد و در سه خشك است.

اطراف و ميوه آن نافع درد دهان است و چون جويده شود نافع زخم امعاء و اطلاق شكم و بازدارنده خون و نفث الدم است.

بيخ آن سنگ كليه را مى‏ شكند.

تاثير خوبى روى رينوفارنژيت، آنژين و ورم‏هاى دهانى دارد و براى غرغره كردن در مورد زخم‏هاى دهان بسيار عالى است. باعث دفع ادرار و رفع يبوست مى‏ شود.

در داروخانه ‏ها بيشتر براى معطر كردن داروهاى اطفال به كار مى‏ رود. ميوه آن براى بيماران ديابتى بسيار مناسب است.

ميوه آن بسيار خنك و ضد رطوبات بدن است 

راه ورود ميكروبها را به عروق مى‏ بندد

از خونريزى و فساد خون جلوگيرى كرده و رقت خون را درمان مى‏كند

ملين و اشتها آور بوده و ادرار را زياد مى‏كند.

مسكن صفرا و پاك كننده صفرا از امعاء است

بهترين درمان روماتيسم و تصلب شرائين است

براى كسانى كه از درد معده رنج مى‏برند ميوه خوبى است و از تحريكات جلدى جلوگيرى مى‏نمايد.

قندش براى مبتلايان به مرض قند مفيد و مداوا است.

خوردن آن تنفس را آسان و تنگى نفس را درمان مى‏كند.

شربت تمشك براى مبتلايان به تب و آبله مرغان و سرخك بسيار مفيد است

غرغره جوشانده تمشك براى درمان درد گلو و آنژين سود فراوان دارد.

سكنجبين ميوه آن خنك كننده بوده و براى رفع يرقان و التهاب صفرا و كبد سود بخش است.

ميوه آن مقوى احشاء و رحم است.

ضماد برگ آن جهت زخمهاى سرد و برآمدگى چشم از حدقه مفيد است.

عصاره برگ و ساقه آن كه تازه چيده شده است را كوبيده و با كمى صمغ مخلوط نمايند جهت امراض چشم مخصوصا جوش پلك و ريزش اشك و ناخنه و ورم پلك چشم مفيد مى‏باشد.

جويدن برگ آن جهت ورم لثه و رفع بى‏ حسى آن مفيد مى‏باشد

جوشهاى دهان را از بين مى ‏برد و بوى بد دهان را بر طرف مى‏ نمايد.

نوشيدن آب برگ و ساقه آن كه تازه باشد با كمى صمغ عربى جهت تقويت معده و خون ريزى معدى و بند آمدن اسهال و معالجه بواسير نافع است.

در طب سنتى ايران نوشته ‏اند كه اگر زنى هنگام رگل جوشانده برگ و ميوه تمشك بنوشد در آن ماه از آبستن شدن معاف خواهد بود.

گل آن اسهال را بند مى ‏آورد

 ضماد برگ آن بر روى دكمه بواسير خونى نافع است

ميوه آن قابض‏ترين اعضاى آن است.

نوشيدن جوشانده ريشه آن علاوه بر بند آوردن اسهال، سنگ كليه و مثانه را خرد مى ‏كند

ضماد برگ آن ورمها را فرو مى ‏نشاند و كورك و دمل را باز مى‏ كند

مانع زياد شدن زخم‏هاى خوره ‏اى است.

ماليدن عصاره ميوه آن جهت زخم‏هاى آبدار و چركى نافع بوده آنها را خشك مى‏ كند.

ضماد برگ و ساقه‏ هاى نازك آن جهت درد بيخ ران و كوفتگى پا كه در اثر ورزش و راه‏پيمايى عارض شود نافع است

پخته برگ و ميوه آن مو را سياه مى‏ كند و خضاب خوبى است و مداومت در استفاده از آن مانع سفيد شدن مو مى ‏باشد و اين خاصيت به علت داشتن فلز منگنز است كه در آن زياد بوده و عامل سياهى موى بدن انسان مى‏باشد.

ميوه آن پادزهر سموم حيوانى است و مخصوصا ضد سم مار ماهى شاخ دار است.

مقدار خوراك عصاره و گل آن 9 مثقال است.

چون ترشى تمشك كم است كسانى كه سوء هضم دارند بايد آن را براى رفع كندى گوارش بخورند.

از آب تمشك شربتى درست مى‏كنند كه آن را براى معالجه تب، اختلال روده ‏ها و عفونت مجارى ادرار مصرف مى‏ نمايند.

تركيبات و اثر:

برگهاى اين گياه حاوى تانن و احتمالا مقدار ناچيزى اسانس فرار است كه به عنوان ضد اسهال و برطرف كننده التهاب مخاطها استفاده مى‏شود.

اين اثر غالبا زياد تخمين زده مى ‏شود و اثر مسكن يا خواب ‏آور عميق منسوب به آن بسيار ضعيف يا هيچ است.

مقدار مصرف:

به شكل تيزان (يك ليتر آب سرد را روى يك مشت برگ ريخته به مدت 2- 3 دقيقه مى‏جوشانند).

براى از بين بردن اسهال يا به عنوان غرغره يا دهان شويه براى رفع التهاب گلو يا دهان استفاده مى‏شود.

بر روى زخمها نيز ماليده مى‏شود.

40 گرم برگ تمشك را به مدت 10 دقيقه در يك ليتر آب دم مى ‏كنند و پس از صاف كردن 2 تا 3 فنجان در روز مصرف مى ‏شود.

براى غرغره كردن از شربت يا دم كرده استفاده مى ‏كنند.

در روش همیوپاتى از تنتورها در اين گياه به مقدار 20 قطره در نصف ليوان آب ولرم جهت غرغره و شستشوى دهان استفاده مى‏كنند.

محل رويش:

گونه ‏هاى فرعى اين گياه در غالب نواحى شمال، رودبار، شمال غربى و اطراف تهران مى‏رويد.

گونه‏ هاى خاردار اين گياهان داراى اسامى محلى زير است:

تمشك در تهران (لم)، در نور (تموش بورتيكان)، در راميان (ولش)، در گيلان (هندل)، در آستارا (تورك).

 

منابع :

1- گياهان دارويى، پروفسور هانس فلوك، ص 66.

2-  آشنايى با گياهان دارويى، دكتر ابراهيم ماكوئى، ص 46.

3- زبان خوراكيها، ص 247.

4- دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى، ج‏2، ص: 141

5- قانون در طب، ص 266.

6- صيدنه، ج 2، ص 931.

7- نسخه ‏هاى تندرستى از طب طبيعى، ج 1، ص 210.

8-  تحفه حكيم، ص 184

9- قرابادين كبير، ص 296.

 

دانشنامه گیاهشناسی

 

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://blog.healthbeat.one/?p=20013
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
برچسب ها:

نظرات

0 نظر در مورد گیاه علیق الکلب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.